Brama Portowa – Szczecin

Brama Portowa to jeden z najbardziej okazałych zabytków Szczecina. Barokowa budowla została wybudowana w latach 1725-1727, jako symbol upamiętniający odkupienie Pomorza Zachodniego, przez króla Prus Fryderyka Wilhelma I od Szwedów za 2000 talarów.

 

 

 

Projekt wyszedł spod ręki Holendra ppłk Gerharda Corneliusa van Wallrawe. Cegła, która posłużyła do budowy została wypalona przez sprowadzonych rzemieślników z Liege zaś ciosy piaskowca zostały dostarczone z Pirny w Saksonii. Znajdujące się na zewnątrz elewacje znajdujące się na zachodniej ścianie wyrzeźbił Bartolome Damart w 1725 roku. Wewnętrzne rzeźby znajdujące się na wschodniej ścianie wyszły spod ręki Meyera w 1740 r. Brama Portowa jest jedną z dwóch zachowanych bram, będących pozostałością dawnych fortyfikacji pruskich w Szczecinie, drugą z nich jest Brama Królewska.

Brama portowa w Szczecinie

Brama portowa w Szczecinie

W 1659 roku Szczecin uległ oblężeniu wojsk branderburskich, wtedy właśnie zniszczono pamiętającą czasy średniowiecza Bramę Passawską, na jej miejscu powstała Brama Nowa w 1661 roku. Na zewnętrznej ścianie został umieszczony nowy herb Szczecina, zaprojektowany w podzięce za skuteczną obronę miasta w 1659 roku.

Widniał na nim wierszowany napis w języku niemieckim o treści: „Oto król Karol (X) powiększył ten herb po oblężeniu, kiedy miasto się obroniło. Ozdobił go na nowo koroną i parą lwów w zielonym wieńcu laurowym jako oznaką wierności. Anno 1660„.

Tuż obok na małej tabliczce umieszczono łaciński napis o treści „Brama Passawska zniszczona została przez furię wroga – niech ta Nowa, z Bożą pomocą, będzie bezpieczna. 1659 – zniszczona, 1661 odbudowana„.

Po wybudowaniu bramy Brandenburskiej (dzisiejsza Brama Portowa) w 1725 roku włodarze podjęli decyzję o rozebraniu Bramy Nowej, co miało miejsce w 1732 roku. Dzwon który się w niej znajdował, został wywieziony do wsi Smolęcin zaś zegar znalazł swoje miejsce w kościele w Gumieńcach.

 

W 1875 roku, Brama stała się pomnikiem architektury, co uchroniło ją przed rozebraniem, miało to związek z decyzją podjętą przez władze ówczesnego Szczecina o likwidacji fortyfikacji, obwarowań włącznie z bramami.

Brama Portowa (Fotografia wykonana na początku XX wieku)

Brama Portowa (Fotografia wykonana na początku XX wieku)

Na początku XX wieku, od strony wschodniej wybudowana została fontanna przedstawiająca nagą boginię Amfitrytę, nagość rzeźby mogła wzbudzać w tamtych latach kontrowersję i w 1932 roku postanowiono rozebrać fontannę. W 1942 roku, w celu zabezpieczenia przed słynnymi alianckimi nalotami, szczyty bramy zostały zdemontowane przez Niemców i ukryte w Lasku Arkońskim, w którym to przeleżały zapomniane przez 12 lat. Na swoje miejsce powróciły w 1957 roku. W latach 60tych XX wieku, podczas budowy skrzyżowania przy Bramie Portowej, rozważana była koncepcja jej przesunięcia bądź rozebrania, podobne plany były wobec Bramy Królewskiej na szczęście do realizacji tych pomysłów mających usprawnić ruch w socjalistycznym Szczecinie nie doszło.

Brama Portowa zanim się nią stała, nosiła różne nazwy, początkowo zwana była Brandenburską a następnie Berlińską, nie bez powodu zmieniono nazwę, usytuowana została na szlaku łączącym Szczecin z Berlinem. Swoje dzisiejsze miano uzyskała po zakończeniu II wojny światowej, kiedy to Szczecin stał się polskim miastem. Ciekawostką może być to, że kiedyś Brama Portowa zamykała miasto od zachodu. Dzisiaj jest to centrum Szczecina.